Ruimte voor water in De Jordaan

We gaan het watersysteem in bemalingsgebied De Jordaan tussen Rinsumageast, Burdaard en Aldtsjerk verbeteren. Het is de bedoeling dat er in dit gebied een duurzame, klimaatbestendige waterhuishouding komt. Door onder andere waterlopen over een totale lengte van 4,9 kilometer te verbreden,  verbetert de waterafvoer en  -kwaliteit. En er ontstaat 2,2 hectare extra waterberging. Zo houden we het water schoon en is het gebied beter beschermd tegen wateroverlast. De uitvoering van het project start naar verwachting in 2023. 

Op deze pagina

[[ toc ]]

Nieuwsbrief

Waar gaan we aan de slag?

Op de onderstaande kaart staat het bemalingsgebied De Jordaan (zwarte stippellijn) met een totale oppervlakte van ongeveer 2350 hectare. We hebben de drie aan te pakken watergangen De Jordaan, watergang B en watergang C en hun stroomrichting met een blauwe lijn ingetekend. Gemaal De Jordaan bij de Dokkumer Ie staat met een geel vierkantje op de kaart.  

kaart bemalingsgebied De Jordaan nieuw.png

Bemalingsgebied De Jordaan met de trajecten (De Jordaan, watergang A en watergang B) die we gaan verbreden. Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

Verbreden watergangen

De Jordaan: 

We maken De Jordaan over een lengte van 2,6 kilometer breder en dieper om de waterafvoer te verbeteren. Op de onderstaande afbeelding staat een dwarsdoorsnede van De Jordaan. De zwarte lijn is het huidige profiel. De rode lijn is het profiel dat nodig is voor een goede waterbeheersing. Dit noemen we het ‘integraal leggerprofiel’.

Oude en nieuwe profiel De Jordaan .jpg

Dwarsdoorsnede van de De Jordaan met bestaand profiel (zwarte lijn) en toekomstig, integraal leggerprofiel. Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

We verbeteren de waterafvoer
In de huidige situatie heeft De Jordaan bij extreme neerslag een beperkte capaciteit om het water af te voeren. Dit zorgt voor opstuwing van water in grote delen van het bemalingsgebied. Omdat de watergang te klein is voor de hoeveelheid water die er doorheen moet, kan het water niet snel genoeg bij gemaal De Jordaan bij de Dokkumer Ie komen. Hierdoor kan het gemaal zijn werk niet goed doen. In de gebieden die op grotere afstand van het gemaal liggen, loopt de waterstand op, omdat het water niet snel genoeg afgevoerd wordt. Hierdoor kan het in die gebieden soms extra nat worden.

We vervangen de beschoeiing
De Jordaan heeft aan beide kanten een houten walbeschoeiing. De conditie van deze beschoeiing is nu nog redelijk, maar deze moet op middellange termijn vervangen worden. Het vervangen van beschoeiing is kostbaar. Met het nieuwe profiel krijgt De Jordaan flauwe taluds en stroomt het water in De Jordaan minder snel. Daardoor is beschoeiing waarschijnlijk niet meer nodig.  Dit is afhankelijk van de bodemopbouw. We gaan dit in de projectvoorbereiding verder onderzoeken.

Watergang A:

Watergang A ligt helemaal ‘achterin’ het bemalingsgebied, op grote afstand van het gemaal. Deze sloot is op dit moment te smal om het onderhoud op een manier uit te voeren die goed is voor de ecologie en daarmee voor de waterkwaliteit. Ook is de sloot te smal voor de hoeveelheid water die er doorheen moet. Het verbreden van 1.6 kilometer van deze watergang zorgt voor meer waterberging in het gebied dat ver van het gemaal af ligt. En we kunnen de sloot voortaan ecologisch onderhouden.

Watergang B:

In natte periodes geeft watergang B veel opstuwing van water naar gebieden die deze sloot nodig hebben voor een goede waterafvoer. Deze opstuwing vertraagt de waterafvoer. De alternatieve route via het Eeltsjemar heeft ook niet de benodigde capaciteit. De afvoerroute via het Eeltsjemar wordt al gebruikt voor het lager gelegen gebied ten oosten van het Eeltsjemar. Door watergang B over 700 meter te verbreden, lossen we het probleem met de waterafvoer op. Daarnaast zorgt de verbreding van de sloot voor extra waterberging en kunnen we de sloot voortaan ecologisch onderhouden.

Huidig en toekomstig onderhoud

Huidig onderhoud:

  • De Jordaan: we onderhouden het grootste deel van De Jordaan tot nu toe met de maaiboot. Het ‘droge’ talud klepelen we eens in de drie jaar. Het maaisel blijft deels liggen en wordt deels afgevoerd.
  • Watergang A en B: we voeren het onderhoud (hekkelen) nu vanaf de kant uit. Bij deze sloten maaien we het hele talud (droog en nat) in één keer. De aanliggende grondeigenaren ontvangen de begroeiing (hekkelmateriaal) die we uit het water halen.

Toekomstig onderhoud:

In de nieuwe situatie voeren we het onderhoud van alle drie watergangen (De Jordaan en watergangen A en B) met een kraan met maaikorf uit. Het hekkelmateriaal leggen we op kant van de sloot die we schoonmaken. Voor grondeigenaren langs watergang A en B verandert er niet zoveel. Voor grondeigenaren langs De Jordaan wel. Zij ontvangen in de nieuwe situatie ook het hekkelmateriaal op hun land.

Ecologisch onderhoud
Door het verbreden van de drie watergangen kunnen we ze ecologisch onderhouden. Naast de verbrede gedeeltes gaan we in het gebied nog eens 8,7 kilometer aan sloten ecologisch schoonmaken. Dat betekent dat we voortaan bij het hekkelen niet alle begroeiing weghalen. In het najaar blijft straks langs één kant van de sloot 15 tot 30 procent van de begroeiing in het water en in het aangrenzende droge talud staan. Aan de andere kant van de sloot halen we de begroeiing weg. Jaarlijks wisselen we bij het onderhoud van slootkant. 

Goed voor plant en dier
Met deze nieuwe manier van onderhoud houden we zoveel mogelijk rekening met de planten en dieren langs en in de sloot. Het vergroot de mogelijkheden voor waterdieren (ook beschermde soorten) om te overwinteren, te schuilen en zich voort te planten. En het versterkt de onderwaternatuur. Daarnaast leveren de gespaarde oeverplanten een goed leefgebied op voor vogels.

Hieronder staan voorbeelden van hoe een sloot er bij het toekomstige, ecologische onderhoud in De Jordaan in de zomer en in het najaar uitziet. 

Voorbeeld van een sloot in de zomer met aan beide kanten begroeiing:

Foto sloot zomer met beide kanten begroeiing.jpg

dwarsdoorsnede sloot zomer met aan beide kanten begroeiing.jpg

Klik op de afbeeldingen voor een vergroting. 

Voorbeelden van een sloot in het najaar waarbij de begroeiing aan één kant is verwijderd en aan de andere kant is blijven staan:

foto sloot najaar met aan een kant begroeiing .jpg

Dwarsdoorsnede van een sloot in het najaar met aan één kant begroeiing

Klik op de afbeeldingen voor een vergroting. 

Planning

  • December 2019: bijeenkomst met belanghebbenden over knelpunten en kansen in gebied.
  • Februari 2019: kaart met mogelijke maatregelen naar belanghebbenden gestuurd. 
  • Zomer 2021: afronding een-op-een gesprekken met betrokken grondeigenaren en  -gebruikers over maatregelen.
  • Januari 2022: bureau Mug uit Leek meet te voet de aan te passen watergangen.
  • Maart/april 2022: bespreken van de eerste ontwerpen met de aanliggende grondeigenaren. 
  • 2023: start uitvoering van het project.