Update PFAS in Jelsumer Feart 30 april 2026: GGD-advies, onderhoud en mogelijk onttrekkingsverbod

  • geplaatst op 12 januari 2026 om 15:12

In deze update leest u over het nog geldende GGD-advies, het onderhoud van sloten in 2026 en mogelijk onttrekkingsverbod in het met PFAS verontreinigde gebied.

GGD-advies nog steeds van kracht

In samenspraak met Wetterskip Fryslân en gemeente Leeuwarden heeft GGD Fryslân een aantal gebruiksadviezen gegeven in de omgeving van de Jelsumer en Lytse Feart. De adviezen zijn nog steeds van kracht, en blijven van kracht totdat de PFAS in het water blijvend onder de advieswaarden voor gezondheid komt. De GGD-adviezen zijn om:

  • Het water uit de Jelsumer en Lytse Feart niet te drinken.
  • Het water uit de Jelsumer en Lytse Feart niet te gebruiken voor het besproeien van (moes)tuinen.
  • Niet in de Jelsumer en Lytse Feart te zwemmen.
  • Geen vis uit de Jelsumer en Lytse Feart te eten.

Voor deze adviezen kijkt de GGD naar langdurig gebruik van het water. Als er bijvoorbeeld een enkele keer in het water is gezwommen, is het extra gezondheidsrisico door PFAS in te verwaarlozen.

Oproep: niet hekkelen, maaien of baggeren tot nader order

Net als in 2024 en 2025 vragen we alle perceeleigenaren met een sloot in het lichtgroene gebied op de onderstaande kaart om in heel 2026 geen planten of bagger uit de sloot te halen en op de kant te leggen. De waterbodem is daar verontreinigd met PFAS. Wacht met onderhoud tot nader bericht.

De instructies voor het verwerken van vrijkomend materiaal (hekkelspecie) bij onderhoud zijn nog niet beschikbaar. Net als in voorgaande jaren wordt er momenteel onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de hekkelspecie en waterplanten in het gebied. Dit onderzoek loopt nog. Op basis van de resultaten wordt straks de omvang van de hekkelspecie bepaald en hoe deze verwerkt mag worden.

Voor de start van het najaarsonderhoud ontvangen betrokken perceeleigenaren een bijgewerkte instructie. Tot die tijd blijft het huidige advies gelden: haal geen hekkelspecie of bagger uit de sloot en leg dit niet op de kant in gebieden waar de waterbodem is verontreinigd met PFAS.

Hoe groot is het met PFAS/PFOS verontreinigde gebied?

Op de onderstaande kaart is het gebied weergegeven waarvan de waterbodem is verontreinigd met PFAS/PFOS. Klik op de kaart voor een vergroting. 

Kaart: het met PFAS/PFOS verontreinigde gebied
Op de kaart is de grens van het gebied waar de waterbodem is onderzocht met een onderbroken zwarte lijn weergegeven. Het gebied waar de waterbodem is belast met PFAS is lichtgroen ingekleurd met een rode lijn als grens. Deze rode grens is ingetekend op basis van de huidige onderzoeksresultaten, maar kan in de praktijk iets afwijken.

Het verontreinigingsgebied buiten de vliegbasis bestaat uit drie verschillende ‘clusters’:

  1. Noordoostkant vliegbasis: het gebied ten noordoosten van de vliegbasis tussen Bilgaard-Zuid, de Dokkumer Ie (aan de oostkant) en de Coarnjumer Feart (aan de noordkant).
  2. Noordwestkant vliegbasis: het gebied dat globaal ligt tussen de Skrédyk en de vliegbasis.
  3. Zuidkant vliegbasis: het gebied ten zuiden van de vliegbasis waarbij de zuidelijke grens globaal wordt gevormd door de Poptawei, de wijk Westeinde en de Noorderbegraafplaats.

Mogelijk onttrekkingsverbod

Normaal gesproken opent Wetterskip rond maart/april de waterinlaten om het waterpeil van de polders rond de Jelsumer en Lytse Feart op peil te houden. Net als vorig jaar laten we de komende periode de waterinlaten aan de Jelsumer Feart dicht en laten we hier geen verontreinigd water de polder in. Dat betekent dat we schoner water via omwegen moeten aanvoeren. Het wordt daarom moeilijker om voldoende water aan te voeren.

Vorig jaar en het jaar daarvoor was het gelukkig niet nodig om een onttrekkingsverbod in te stellen. Als het in de komende periode echter te droog wordt, dan zullen we wel een onttrekkingsverbod moeten instellen voor de polders ten noorden van de Jelsumer Feart. Dat betekent dat gebruikers geen slootwater mogen onttrekken, bijvoorbeeld voor beregening van landbouwpercelen en tuinen.

Kaart gebied mogelijk onttrekkingsverbod
Kaart van het gebied waar mogelijk een onttrekkingsverbod wordt ingesteld. Klik op de kaart voor een vergroting. De kaart is ook terug te vinden op: www.wetterskipfryslan.nl/jelsumerfeart.

Stel gerust jouw vragen

We kunnen ons voorstellen dat je vragen hebt na het lezen van deze update. Neem dan contact met ons op.