Nannewiid: verbeteren waterkwaliteit

We willen de kwaliteit van het water van het Nannewiid bij Oudehaske gaan verbeteren. Dit willen we doen door voedselrijk slib te baggeren in de plas en de noordelijke opvaarten. Wij hebben in juli 2022 subsidie aangevraagd om het project te kunnen realiseren. Als deze subsidie in februari 2023 wordt toegekend, dan verwachten we vanaf september 2023 met het baggeren te starten.

Doel voor Nannewiid: schoon water, vol leven

Het Nannewiid is een polderplas in oorspronkelijk veengebied. De plas is aangewezen als een water waar de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water gehaald moeten worden. In deze richtlijn staan afspraken die ervoor moeten zorgen dat uiterlijk in 2027 het water in alle Europese landen voldoende schoon is. En schoon water is goed voor plant en dier.

Voor het Nannewiid betekent dit dat de waterkwaliteit van de plas moet verbeteren. Zodat planten en dieren die bij dit type water horen of voor zouden moeten komen, hier kunnen leven. Een van de onderdelen van dit project is het verwijderen van de sliblaag in het Nannewiid. In het Nannewiid is in een deel van het meer een dikke voedselrijke sliblaag aanwezig. Dit slib kan een bedreiging zijn voor de goede waterkwaliteit en het behalen van de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water.

We hebben de subsidieaanvraag ingediend

Voor de zomer 2022 hebben we samen met provincie Fryslân en Staatsbosbeheer een subsidieaanvraag voor het verbeteren van de waterkwaliteit van het Nannewiid voorbereid. Deze aanvraag hebben we in juli 2022 ingediend bij het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling. We verwachten in februari 2023 te horen of de subsidie wordt toegekend.

We zijn bezig met voorbereidende werkzaamheden

Als de subsidie wordt toegekend, willen we snel met het baggeren starten en de planning halen die bij de subsidie hoort. Daarom zijn we nu alvast bezig met voorbereidende werkzaamheden. Zo spreken we met partijen over de aanleg van weilanddepots, waarin we de bagger tijdelijk kunnen opslaan, en we voeren hiervoor onderzoeken uit.

We spreken met andere partijen

We stemmen onze plannen af met andere partners en belanghebbenden in het gebied en onderzoeken de mogelijkheden om kansen te combineren. We zijn onder andere in gesprek met Stichting Nannewiid, omdat de bagger op dit moment naast de waterkwaliteit ook voor de waterrecreatie op het Nannewiid een probleem is.

Relatie met gebiedsplan Nannewiid

Stichting Nannewiid stelde in 2021 een gebiedsplan voor het Nannewiid op. Eén van de onderdelen van dit plan is het baggeren van de plas zodat waterrecreatie weer beter mogelijk wordt. Wij willen als waterschap graag samen met andere partijen de mogelijkheden onderzoeken om ons baggerwerk voor de waterkwaliteit te combineren met het baggeren voor de waterrecreatie, dus werk met werk maken. Wij trekken daarin samen met de partijen in het gebied op: Stichting Nannewiid, gemeente De Fryske Marren, Staatsbosbeheer en Provincie Fryslân.

Hoe de stichting Nannewiid en de overheden gaan samenwerken in het gebiedsplan is nu nog niet duidelijk. Daarover vindt overleg plaats tussen alle betrokken partijen.

Waar gaan we baggeren?

In het Nannewiid en de opvaarten verwijderen we een sliblaag van de bodem die varieert tussen 10 en 100 centimeter dik.

Op de onderstaande kaart is te zien waar we gaan baggeren. De te baggeren delen van het Nannewiid en de opvaarten zijn weergegeven binnen rode lijnen en zijn blauw- en geelgekleurd. Het deel van het Nannewiid dat is weergegeven met een oranje kleur wordt niet gebaggerd.

Kaart baggeren Nannewiid en noordelijke opvaarten.png

Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

Weilanddepots voor tijdelijke opslag baggerslib

We verwijderen in totaal ongeveer 116.000 kubieke meter baggerslib uit het Nannewiid en de opvaarten. Voor de tijdelijke opslag van dit slib is ongeveer 18 hectare aan weillanddepot beschikbaar. Daarnaast voeren we vlakbij de overstort bij de Jousterweg in Oudehaske (in een opvaart aan de noordkant van het Nannewiid) een deel (ongeveer 600 kubieke meter) van de bagger met vrachtwagens af naar een erkend. Dit slib is namelijk niet geschikt om op het land te verwerken.

Wat gebeurt er met de weilanddepots?

Het baggerslib wordt tijdelijk in de weilanddepots opgeslagen om in te drogen. Na indroging, dit duurt circa twee jaar, worden de percelen opnieuw in cultuur gebracht en is het weer grasland.

Wanneer is een locatie geschikt als weilanddepot?

Een locatie vinden we geschikt als weilanddepot als we het baggerslib:

  • in de directe omgeving kunnen verwerken.
  • nuttig kunnen toepassen voor agrarisch gebruik door verrijking van de bodem met meststof.
  • op een laaggelegen perceel kunnen verwerken, waarbij het perceel na indroging beperkt (tot circa 30 centimeter) wordt opgehoogd.
  • op een circulaire en duurzame manier kunnen verwerken.

Twee locaties voor aanleg weilanddepot

Onze zoektocht leverde twee locaties op die geschikt zijn voor de aanleg van een weilanddepot:

  • Locatie van ongeveer 13 hectare ten zuiden van Oudehaske en ten oosten van het Nannewiid. Deze locatie is in eigendom van gemeente De Fryske Marren.
  • Locatie van ongeveer 5 hectare ten westen van het Nannewiid. Deze locatie is in eigendom van een agrariër.

Op de onderstaande kaart staan de weilanddepots in het groen ingetekend:
Kaart locaties weilanddepots Nannewiid.jpg

Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

Baggeren opvaarten

Naast het Nannewiid willen we bij dit project ook de opvaarten aan de noordkant van het meer baggeren. Als voorbereiding zijn de doorsneden van de opvaarten (het profiel) ingemeten. Ook brengen we de huidige beschoeiing en begroeiing in kaart. Daarna stellen we het te baggeren profiel vast.

We informeren de eigenaren van grond langs de opvaarten in februari 2023 met een brief over het baggeren van de vaarten. Hierin vragen we de eigenaren om:

  • toestemming te geven voor de uitvoering van het baggerwerk.
  • mogelijk snoeiwerk uit te voeren voor de bereikbaarheid van materieel.

De verantwoordelijkheid voor de oeverconstructies ligt bij eigenaren. Wij zijn niet aansprakelijk voor eventuele schade aan oeverconstructies. De gemaakte afspraken met de eigenaren leggen we vast in een brief. Deze brief krijgen de eigenaren toegestuurd om te ondertekenen.

Wat gebeurt er bij het baggeren?

Bagger is slib dat elk jaar ongeveer 1 tot 2 centimeter op de waterbodem aangroeit. Dit is een natuurlijk proces. De laag ontstaat bijvoorbeeld door afgestorven waterplanten en bladeren. Voor een goede waterkwaliteit wordt deze baggerlaag verwijderd. Bij het Nannewiid en de opvaarten doen we het volgende:

  • We leggen eerst de weilanddepots voor het opslaan van de bagger aan.
  • Van de afgegraven teelaarde (vruchtbare bovengrond) maken we een dijkje van maximaal 1,5 meter hoog (ten opzichte van het maaiveld) om het depot heen. Zo kunnen we de bagger opslaan.
  • We halen in totaal 116.000 kubieke meter bagger uit het Nannewiid en de opvaarten.
  • De baggerspecie uit het Nannewiid wordt met een baggerzuiger via drijvende leidingen naar het weilanddepot getransporteerd en daar in het depot gespoten.
  • Na de baggerwerkzaamheden droogt de bagger in het depot in en wordt het na één jaar enkele keren omgezet om het indrogen te bevorderen. Na ongeveer twee jaar maken we de ingedroogde bagger (inmiddels grond) weer vlak en brengen we de teelaarde (uit de dijkjes) op de ingedroogde bagger. Daarna wordt het opnieuw ingezaaid met gras.

Overlast voor de omgeving

We kunnen enige hinder door werkzaamheden niet voorkomen. Mogelijk is er in het begin een aantal weken zicht op bouwverkeer en machines in het veld en kan er enige geluidsoverlast ontstaan. Woningen en wegen blijven bereikbaar tijdens de uitvoering. Uiteraard proberen we de hinder zoveel mogelijk te beperken en de omgeving hierover te informeren.

We houden rekening met de natuur

Bij de werkzaamheden houden we zoveel mogelijk rekening met de natuur. We hebben hiervoor een Natuurtoets laten opstellen. We houden ons aan de regels van de flora- en faunawet en werken volgens de gedragscode voor waterschappen.

Planning

Wat is er tot dusver gedaan?

  • Najaar 2021: opstellen gebiedsplan Nannewiid en onderzoek van het watersysteem Nannewiid om onze subsidieaanvraag voor het behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water goed te onderbouwen.
  • Januari 2022: start van de voorbereiding voor het project waterkwaliteitsverbetering Nannewiid en afstemming met betrokken partijen Staatsbosbeheer, gemeente De Fryske Marren, provincie Fryslân en Stichting Nannewiid.
  • Medio juli 2022: indienen van de aanvraag voor een POP3-subsidie bij het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling.
  • Voorjaar 2022: bepalen van de hoeveelheid en kwaliteit van het te verwerken baggerslib en start zoektocht naar de verwerkingslocaties van het slib.
  • Oktober 2022: selecteren van het ingenieursbureau Antea Group voor de verdere uitwerking van het baggerproject.
  • Oktober 2022 t/m januari 2023: Antea Group heeft diverse onderzoeken uitgevoerd, zoals waterbodemonderzoek Nannewiid en noordelijke opvaarten, Natuurtoets, grondonderzoek en meetwerkzaamheden voor weilanddepots en meetwerkzaamheden bij de noordelijke opvaarten.
  •  23 januari 2023: informatieavond voor bewoners van de dorpen Oudehaske, Sintjohannesga en Rottum over het project waterkwaliteitsverbetering Nannewiid. Deze informatieavond werd in samenwerking met Dorpsbelang Oudehaske en Nijehaske, Dorpsbelang Sintjohannesga, Stichting Nannewiid en gemeente De Fryske Marren georganiseerd.

Wat staat er op de planning (onder voorbehoud)?

  • Februari 2023: beschikking over de POP3-subsidie.
  • Februari 2023: informeren van de grondeigenaren langs de noordelijke opvaarten.
  • Februari/maart 2023: aanvragen vergunningen.
  • Februari t/m mei 2023: voorbereidend werk Antea om een bestek (werkomschrijving) voor de uitvoering te maken.
  • Juni 2023: selectie van de aannemer die het baggerproject gaat uitvoeren.
  • September 2023: start baggerwerkzaamheden.
  • Najaar 2024: einde baggerwerkzaamheden.
  • Voorjaar 2026: weilanddepots weer ingericht als weiland.

Vergunningsprocedures

Voor het project wordt uitgevoerd, wordt een aantal vergunningsprocedures doorlopen. Het gaat onder meer om een procedure voor het verkrijgen van een ontgrondingsvergunning voor het grondwerk dat nodig is voor de inrichting van de weilanddepots. Deze aanvraag dienen we in februari 2023 in bij de FUMO. De FUMO publiceert deze aanvraag naar verwachting in mei/juni 2023 via overheid.nl. Daarna ligt deze 6 weken ter inzage en is er een mogelijkheid om bezwaar in te dienen.

Voor de aanleg van de weilanddepots is bij de gemeente geen omgevingsvergunning in het kader van het bestemmingsplan nodig.