Bouwepet: inrichting waterbergingsgebied en aanleg vispassage

We starten begin oktober 2023 met het geschikt maken van natuurgebied Bouwepet ten zuidoosten van Gytsjerk als waterbergingsgebied. Daarnaast leggen we in voorjaar 2024 bij de Trynwâldsterdyk een vispassage aan. Het totale werk is naar verwachting voor 1 juli 2024 klaar.

Doel van het project

De Bouwepet is onderdeel van natuurgebied Bûtefjild en in eigendom van It Fryske Gea. Het gebied wordt als waterberging ingezet bij extreem hoge waterstanden in de Friese boezem (stelsel van meren, kanalen en vaarten). En als er geen andere mogelijkheden zijn om water af te voeren. 

De Bouwepet kan als tijdelijke waterberging worden ingezet als de waterstanden in de boezem zo hoog zijn dat er risico’s op overstromingen ontstaan. De verwachting is dat het gebied eens in de 15 tot 20 jaar onder water wordt gezet. En dit gebeurt alleen in de periode tussen 15 oktober en 15 maart, dus buiten het broedseizoen om.

Het waterbergingsgebied is ongeveer 85 hectare groot. Tijdens de inzet als waterberging komt er ongeveer 30 centimeter tot 60 centimeter water in te staan. De Bouwepet kan ongeveer 300.000 tot 400.000 kubieke meter water opvangen. Dat komt overeen met 160 Olympische zwembaden vol water.

Waar gaan we aan de slag?

Op de onderstaande kaart staan de locaties ingetekend van de aan te pakken keringen, de nieuwe vispassage en twee inlaten.  

Kaartje werkgebied Bouwepet.JPG

Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

Bouw inlaten

Om het water in het gebied te kunnen laten stromen, bouwen we aan de westkant bij de faunapassage in de Trynwâldsterdyk (N355) twee grote inlaatbuizen. Als het waterpeil in de boezem weer daalt, stroomt het water door deze inlaten van de Bouwepet weer terug naar de boezem.

Aanpak waterkeringen

Om het water tijdens een inzet als waterberging goed te kunnen keren, verbeteren we de bestaande keringen rond de Bouwepet. De dijken worden opgehoogd met 10 tot 20 centimeter grond. De taluds van de keringen worden flauwer gemaakt, zodat er een vloeiende overgang komt tussen de omliggende polders en de Bouwepet. Ook zijn de flauwere taluds voor ons en It Fryske Gea makkelijker te onderhouden.

De waterkering met daarop het wandelpad langs natuurgebied de Bouwepet..JPG

De waterkering met daarop het wandelpad langs natuurgebied de Bouwepet. Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

Aanleg vispassage

Bij de Trynwâldsterdyk leggen we een vispassage aan. Via deze vispassage kunnen vissen ongehinderd heen en weer zwemmen tussen de boezem, de Bouwepet en de achterliggende gebieden Ottema-Wiersmareservaat en Houtwiel.

In de vispassage wekt een pomp een lokstroom op: deze stroomt van de Bouwepet naar de boezem. Hiermee wordt de natuurlijke stroming van het water nagebootst. In het voorjaar willen vissen van nature tegen de waterstroom in optrekken naar paaigebieden (in de Bouwepet) en in het najaar met de stroom mee naar dieper water (de boezem).

Tijdelijke afsluitingen wandel- en MTB-paden

De werkzaamheden aan de keringen worden uitgevoerd tussen begin oktober 2023 en  naar verwachting 15 maart 2024. De vispassage wordt later geplaatst. Om de werkzaamheden zo veilig mogelijk te laten verlopen, worden (delen van) de wandelroute en mountainbikeroute van It Fryske Gea door de Bouwepet tijdelijk afgesloten voor wandelaars en fietsers. Kijk op onderstaande kaart welke routes dat zijn.

De noordelijke rode wandelroute (Halligenweg-Ottemaweg) en de zuidelijke route zijn in ieder geval tot en met 15 maart 2024 afgesloten. 

Kaartje met routes Bouwepet die tijdelijk worden afgesloten

Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

De afsluitingen worden tijdig met borden bij de toegangen tot het gebied aangegeven. 

Extremer weer

Door de klimaatverandering krijgen we vaker te maken met extreme neerslag en watertekorten door droogte. Om hierop beter te kunnen inspelen, is een aanpassing van ons huidige watersysteem nodig. We onderzoeken voortdurend de mogelijkheden in de buurt van de Friese boezem om meer water te kunnen bergen. In de afgelopen jaren breidden we al op verschillende locaties in Fryslân de opvangcapaciteit bij extreme wateroverlast uit. De Bouwepet wordt hiervoor nu ook geschikt gemaakt.

Planning

De werkzaamheden aan de keringen worden uitgevoerd tussen begin oktober 2023 en 1 maart 2024. De vispassage wordt in het voorjaar van 2024 geplaatst.

Kosten en uitvoering

Het waterbergingsgebied Bouwepet wordt ingericht in samenwerking met It Fryske Gea die het gebied in eigendom en beheer heeft. De totale kosten van dit project zijn geraamd op 1,6 miljoen euro. Het project wordt gefinancierd door Wetterskip Fryslân, het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (POP3) en provincie Fryslân. Aannemer de Waard Grondverzet b.v. uit Zeewolde voert de werkzaamheden uit.

EU-logo.jpg

provincie logo.png

Website Europese Commissie plattelandsontwikkeling