Doezumertocht: baggeren & aanleg natuurlijke oever en ecologische verbindingszone

We gaan de Doezumertocht uitbaggeren. De weggehaalde bagger wordt in een baggerdepot opgeslagen om in te drogen. Na indroging, dit duurt ongeveer 2 jaar, wordt het perceel opnieuw in cultuur gebracht en is het weer grasland. Ook leggen we in samenwerking met de provincie Groningen langs de Doezumertocht op hetzelfde perceel als waar het baggerdepot komt een ecologische verbindingszone en natuurvriendelijke oever aan. 

Inhoud van deze pagina

[[ toc ]]

Informatieavond 1 juni 2021

Op 28 en 29 april 2021 hebben we een brief met informatie over het project bezorgd bij circa 110 bewoners in het projectgebied. Op 1 juni 2021 organiseerden we een informatieavond over het project Doezumertocht voor omwonenden in het gemeentehuis van gemeente Westerkwartier. Bij deze informatieavond waren ook vertegenwoordigers van provincie Groningen en gemeente Westerkwartier aanwezig om vragen te beantwoorden.

Bekijk de presentatie (pdf, 3,2 MB) en/of luister de opname van de informatieavond terug.

Het werk in het kort

  • We gaan de vaart tussen Surhuizum en het Van Starkenborghkanaal bij Stroobos over een totale lengte van 10,5 kilometer baggeren voor een betere aan- en afvoer van water. 
  • Voor de opslag van de bagger leggen we al eerder langs de vaart twee baggerdepots (zie luchtfoto hieronder) aan.
  • Langs de Doezumertocht (bij het grote depot bij ‘Bombay’) is over een lengte van circa 560 meter een natuurvriendelijke oever in combinatie met een ecologische verbindingszone aangelegd. De strook is 13 meter breed en bestaat uit een luwe, ondiepe waterzone die geleidelijk overgaat in een droge zone.

Waarom gaan we de Doezumertocht baggeren?

We beheren de hoofdwateren in Fryslân en een deel van het Groninger Westerkwartier, waaronder de Doezumertocht. De wateraan- en  -afvoer van de vaart moet worden verbeterd om de inwoners in de toekomst te beschermen tegen wateroverlast. Door het dieper maken van de vaart verbetert ook de waterkwaliteit.

Waar gaan we baggeren?

Op veel plaatsen langs het te baggeren traject staan bomen, huizen en andere obstakels. Ook is de hoeveelheid baggerspecie te veel om op de kant te verwerken. Daarom kiezen we ervoor om te gaan baggeren met een baggerzuiger. De baggerzuiger pompt de baggerspecie vanaf het water door een kilometerslange drijvende leiding naar de twee aangelegde baggerdepots. Het depot van 6 hectare komt halverwege de Doezumertocht bij Doezum te liggen. Het depot van 4 hectare komt te liggen aan de noordkant van de Doezumertocht ten westen van Lutjegast vlakbij het Van Starkenborghkanaal.

Op de onderstaande luchtfoto hebben we het te baggeren traject en de locaties van de twee baggerdepots ingetekend:

Kaart Te baggeren Doezumertocht en baggerdepots.png

Wat gaat er bij het baggeren gebeuren?

Bagger is slib dat elk jaar ongeveer 1 tot 2 centimeter op de waterbodem aangroeit. Dit is een natuurlijk proces. De laag ontstaat bijvoorbeeld door afgestorven waterplanten en bladeren. Voor een goede water aan- en -afvoer wordt deze baggerlaag verwijderd.

Bij de Doezumertocht gaan we het volgende doen:

  • We leggen eerst de baggerdepots voor het opslaan van de bagger aan.
  • Van de afgegraven teelaarde (vruchtbare bovengrond) maken we een dijkje van maximaal 1,5 meter hoog om het depot heen. Zo kunnen we de bagger opslaan.
  • We halen in totaal 35.000 kubieke meter bagger uit de Doezumertocht over een lengte van 10,5 kilometer.
  • De baggerspecie wordt met een baggerzuiger via drijvende leidingen naar de baggerdepots getransporteerd. In het depot van 6 hectare zal ongeveer 22.000 kubieke meter bagger worden opgeslagen en in het depot van 4 hectare 13.000 kubieke meter.
  • Na de baggerwerkzaamheden droogt de bagger in het depot in en wordt het enkele keren omgezet om het indrogen te bevorderen. Na ongeveer 2 jaar (met een uitloop naar maximaal 3 jaar) maken we de ingedroogde bagger (inmiddels grond) weer vlak en brengen we de teelaarde (uit de dijkjes) op de ingedroogde bagger. Daarna wordt het opnieuw ingezaaid met gras.

Versterken waterkering, aanleg ecologische verbinding

We combineren het inrichten van het baggerdepot met het aanpassen van de polderdijk langs de westkant van de Doezumertocht over een lengte van 560 meter. Deze werkzaamheden vinden plaats vlakbij ‘Bombay’ langs de Doezumertocht waar ook het baggerdepot wordt aangelegd. De kruin van de waterkering komt ongeveer 8 tot 9 meter meer landinwaarts te liggen. Zo kunnen we de ecologische verbinding aanleggen, die bestaat uit een 5 meter brede natuurvriendelijke oever in de vaart en een 8 meter brede droge strook op het buitentalud.

Op de onderstaande kaart hebben we de locatie van de nieuwe waterkering en de natuurvriendelijke oever met het rode ovaal aangeven:

kaart natuurvirendelijke oevers en waterkering Doezumertocht def.JPG

Voordelen van een natuurvriendelijke oever

Met een natuurvriendelijke oever beperken we de wateroverlast bij extreme neerslag en verbeteren we de ecologische waterkwaliteit. Een natuurvriendelijke oever is een luwe, ondiepe overgang naar de droge oever. Deze zone geeft ruimte aan libellen, reptielen en andere dieren. Voor vissen is het een goede plek om te schuilen of te paaien. Als de (water)planten zich goed ontwikkelen, neemt de biodiversiteit (de verscheidenheid aan planten- en dierensoorten) verder toe.

Aanleg ecologische verbinding

Naast de ondiepe waterzone, leggen we op het hogere droge gedeelte van de kering een strook van 8 meter van de ecologische verbindingszone aan voor de provincie Groningen, als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De totale zone draagt bij aan de verbinding van de natuurgebieden Doezumermieden en Bombay. De ecologische verbinding maakt het dieren makkelijker om zich tussen water en land en van het ene naar het andere gebied te verplaatsen. Zo kunnen we werk met werk maken en kosten besparen. De provincie Groningen draagt hieraan bij.

Uitgraven natuurvriendelijke oever bij Pier Vlasmapad

We starten eind februari 2022 met het uitgraven van de bestaande natuurvriendelijke oever langs de Doezumertocht bij het fietspad Pier Vlasmapad. Deze oever graven we over een lengte van 1600 meter 50 tot 70 centimeter dieper uit. Zo ontstaat er een beter leefgebied voor plant en dier. Dit werk is in maart 2022 klaar.   

Overlast voor de omgeving

We kunnen enige hinder door werkzaamheden niet voorkomen. Mogelijk is er zicht op bouwverkeer en machines in het veld en kan er overdag enige geluidsoverlast ontstaan. Woningen en de weg blijven bereikbaar tijdens de uitvoering. Uiteraard proberen we de hinder zoveel mogelijk te beperken en de omgeving erop voor te bereiden.

We houden rekening met de natuur

Bij de werkzaamheden houden we zoveel mogelijk rekening met de natuur. We starten het werk na het broedseizoen, we houden ons aan de regels van de flora- en faunawet voor waterschappen en we doen een Natuurtoets voordat de werkzaamheden starten.

Planning (voorlopig) werkzaamheden

  • Donderdag 14 oktober 2021: start aanleg noordelijk baggerdepot op perceel Postmus (duur werkzaamheden: ongeveer 2 tot 3 weken).
  • 28 oktober 2021 tot en met 8 november 2021: aanleg natuurvriendelijke oever/ecologische verbindingszone.
  • 10 november 2021: start aanleg baggerdepot De Jong.
  • Maandag 23 november 2021: start baggeren Doezumertocht vanaf Van Starkenborghkanaal. 
  • Eind februari 2022: start uitgraven bestaande natuurvriendelijke oever bij het Pier Vlasmapad.
  • April 2022: einde baggerwerkzaamheden Doezumertocht.
  • Najaar 2022: omzetten van de bagger om het indrogen te bevorderen.
  • Voorjaar 2023: de bagger wordt, zo nodig, nog een keer omgezet. 
  • September 2023 of voorjaar 2024: depots weer ingericht als weiland.

Vergunningsprocedures

Voor het baggerproject wordt uitgevoerd, moest een aantal vergunningsprocedures worden doorlopen. Het ging onder meer om een procedure voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning, voor de aanleg van twee baggerdepots. Deze vergunningen zijn inmiddels verleend door de gemeente. In het noordelijk deel zijn we gestart met de aanleg van het baggerdepot. Tegen het baggerdepot in het zuidelijk deel (baggerdepot De Jong) liep een gerechtelijke procedure, een zogenoemde voorlopige voorziening-procedure. Op 9 november 2021 oordeelde de rechter dat de werkzaamheden door mogen gaan.

Voor de aanleg van de natuurvriendelijke oever nam het waterschap zelf een besluit (projectplan). Omwonenden hebben bezwaar gemaakt en dat bezwaar is ongegrond verklaard. De aanleg van de natuurvriendelijke oever startte op 28 oktober 2021 en was op 8 november 2021 klaar.